dd/mm/yyyy

Hiếm lạ món cá "nhảy” của người Thái ở Sơn La

Trong các món ngon của người Thái, độc đáo nhất phải kể đến món cá nhảy - một món ăn khá lạ lẫm đối với nhiều người khi đến với bản làng của đồng bào dân tộc Thái.

Đồng bào dân tộc Thái ở Sơn La thường mỗi nhà đều có từ một đến vài ao cá riêng. Chính vì vậy mà cá là món ăn ngon và rất phổ biến, không thể thiếu trong mỗi bữa ăn của gia đình người Thái.

Ngoài cá ao tự nuôi vừa đủ cung cấp cho bữa ăn gia đình, người Thái còn đánh bắt thêm cá suối. Do cá suối sinh trưởng ở môi trường hoàn toàn tự nhiên, những con suối trong mát không hề bị ô nhiễm nên thịt cá có hương vị rất thơm ngon, được đồng bào địa phương ưa chuộng.

Từ cá ao, hay cá suối bắt được đem về, người Thái chế biến thành nhiều món ăn ngon như: Món cá kho, cá rán, cá nướng, gỏi cá hoặc làm khô để dự trữ. Trong đó, độc đáo nhất phải kể đến món cá nhảy - một món ăn khá lạ lẫm đối với nhiều người khi đến với bản làng của đồng bào dân tộc Thái.

Cá nhảy - một món ăn ngon của người Thái ở Sơn La
Cá nhảy - một món ăn ngon của người Thái ở Sơn La

Món cá nhảy tuy chế biến khá đơn giản nhưng lại rất kén người ăn nên không được phổ biến. Món này có điểm tương đồng với món gỏi cá, nhưng lại có điểm khác là gỏi thì dùng thịt thái lát từ cá có kích thước lớn còn món cá nhảy thì chỉ dùng loại cá bé bằng ngón tay. Điểm khác biệt lớn nhất có lẽ là cách ăn lạ lùng của món ăn này.

Nguyên liệu chính là cá nhưng loại cá dùng để chế biến món cá nhảy thì không phải dễ kiếm. Để làm món này, đồng bào phải dùng loại cá được nuôi ở ao tự nhiên hoặc bắt ở suối nguồn, cách xa khu dân cư. Cá ở những nơi đó mới sạch sẽ, thịt thơm ngon. Cá bắt về phải còn sống, chọn những con cá bé, có kích thước lớn nhất là bằng ngón tay cái của người lớn, thả vào chậu nước sạch, thấy cá còn bơi khoẻ là đạt yêu cầu.

Bước tiếp theo là chế biến món ăn kèm. Món này khá đơn giản nhưng yêu cầu phải đầy đủ nguyên liệu. Bao gồm lõi chuối tươi, rau thơm (mùi, húng, thì là, kinh giới…), các loại gia vị mắm, muối,mỳ chính, tỏi, ớt và đặc biệt là không thể thiếu hạt mắc khén (gia vị đặc biệt của người Thái). Lõi chuối thái mỏng, băm nhỏ, rau thơm, ớt tỏi băm nhỏ đem trộn đều với lõi chuối, nêm gia vị, cho nước măng chua ngập sâm sấp. Yêu cầu của hỗn hợp ăn kèm này là có độ chua vừa đủ nhưng phải cay, nồng và có mùi thơm đặc trưng.

Khi tất cả đã ngồi vào mâm, chủ nhà mới bắt từng con cá từ trong chậu, dùng dao nhỏ khía nhanh vào bụng cá, nặn ruột bỏ ra ngoài rồi thả nhanh vào hỗn hợp chuối vừa chuẩn bị. Người mổ cá phải nhanh, khéo sao cho khi mổ xong cá vẫn còn sống. Mỗi người ăn dùng một chiếc thìa nhỏ xúc cá kèm theo lõi chuối và nước chua đưa lên miệng thưởng thức. Cá mổ đến đâu thì ăn đến đó, ăn khi cá còn sống, như vậy thịt mới giòn ngọt, không có mùi tanh.

Cá dùng làm món này được lựa chọn kỹ. Đó phải là loại cá sống ở môi trường hoàn toàn tự nhiên nên rất sạch sẽ. Còn khi ăn, cá đã được bỏ ruột, khi thả vào hỗn hợp lõi chuối khiến thịt cá săn lại ngay vì đồ ăn kèm đủ vị chua và đặc biệt là rất cay, món này không khác gì món gỏi cá.

Nguyên liệu đảm bảo yêu cầu thì sẽ khiến người ăn cảm nhận được rất nhiều mùi vị khác nhau của món ăn này. Có vị giòn, ngọt của thịt cá và lõi chuối, vị chua của nước măng, vị cay của tỏi, ớt, vị tê tê nơi đầu lưỡi và mùi thơm nồng của hạt mắc khén. Với những người chưa từng biết món cá nhảy thì đây quả là món ăn lạ lùng, rất khó có thể thử ăn để cảm nhận hương vị. Còn đối với người Thái thì món ăn này rất đặc biệt, nó tô điểm cho ẩm thực của dân tộc Thái thêm phong phú và đa dạng.

Tặng Đào (dantri)