dd/mm/yyyy

Hương sắn nướng cuối thu

Dường như, khi bông hoa sen, hương cốm, hoa bưởi, sắn nướng,... theo bước chân người bán hành dong vào thành phố, người ta mới nhớ ra thời khắc giao mùa.

Nhưng với người nông dân, mùa đến từ hương và vị, tự bàn tay họ đánh thức để mang về những dư vị ngọt ngào cho bao người.

Tôi nhớ trên miền thảo nguyên, nơi đất gần với trời, trời gần hơn với con người bằng những đám mây sà xuống trước mặt. Cuối thu đầu đông là mùa đất ẩm ướt, gặp hôm trời trong như nhặt được từng tiếng chim cu, vác những củ sắn xuống hết con dốc mà không lo mồ hôi đầm đìa áo. Củ sắn về đến sân nhà vẫn tươi nguyên lớp áo đỏ, nhờ lưỡi dáo ánh thép, lớp ruột trắng ngần hiện ra.

Cuối thu thóc đã vào bồ, trấu đã vào ấm bếp giữ lửa thì là lúc hạt gạo phải chia từng bát đi bán chợ gần, chợ xa mua tấm áo rét, cái chăn bông thì cũng là lúc củ sắn lặng lẽ từ đồi về làm no bụng người. Cây sắn thơm từ nhựa biết phải mọc ở nơi xa tránh những cái rễ xoan độc. Bung lớp vỏ trắng ngần, cái thơm của sắn không nức mũi mà bùi ngùi, cái vị ngọt của sắn không đậm mà bịn rịn. Thân cây sắn đổ xuống không như cây rơm, cây ngô mục oải mà chia năm, chia ba làm thành mầm xanh cho mùa sau. Cái tình sắn đậm đà như thế.

Cuối thu, cũng là lúc những cây mía đã lên xanh. Loài cây sống trên đất cằn mà cho vị ngọt. Qua vụ thứ nhất thân mềm, đến vụ này mía lên cứng queo nhưng đâu kém vị ngọt. Mật mía chấm với sắn luộc làm ta cảm nhận rõ hơn vị thảo thơm quê mùa.

Cuối thu, con cá suối không ẩn mình trong nước mà náu dưới bóng cây như trước nữa. Con cá bé xíu nấu với canh lá sắn muối lại đem về vị ngọt khác của thu. Hương đi ra từ cái chum đất nâu cũ càng, hương quyện vào khói bếp, hương lẫn vào trời thu xanh.

Cây cỏ dường như đang thu mình lại trong lớp vỏ cứng, trong vỏ cây già để giữ gìn nhựa sống trước giá lạnh, bàn chân trẻ em lại nô nức đến trường. Sớm ra, cái bánh sắn lót dạ còn ấm ngọn lửa trong bếp của mẹ, hơi ấm làm bàn chân bước nhanh hơn trên đá lạnh.

Đã xong những lo toan mùa màng, tôi theo chúng bạn lên nương, nghe lá khô và những cành củi mục kể câu chuyện của rừng qua những ngọn lửa tí tách bên đồi vắng. Củ sắn nướng vùi đã thơm nức từ lúc nào nhưng còn đợi những trò vui kết thúc. Hương sắn thơm lem nhem cùng tro than trên khuôn mặt hồn nhiên, đâu phải lần đầu nhưng có thể chẳng còn dịp nào. Bởi, từ chiều thu ấy, bước chân phải xa núi rừng về phố thị ồn ã.

Một ngày, hương sắn thơm từ gánh hàng dong, gợi ký ức trong đêm của phố. Phố vắng, chỉ có ta và hương sắn vẫn cứ thơm như ngày nào, ta bồi hồi gặp lại mùi hương ấy, ký ức ấy, kỷ niệm ấy, đâu có gì lớn lao nhưng gắn với một thời lem luốc những nụ cười hồn nhiên của riêng ta.

Hương thu đọng lại trong mỗi người một nét riêng bình dị và sâu sắc như thế.

Bùi Việt Phương