Phát triển chăn nuôi bò sữa hướng tới xuất khẩu

Ngày 30/7, tại Sơn La, Bộ NNPTNT phối hợp với Sở NNPTNT tỉnh Sơn La tổ chức Diễn đàn khuyến nông @ nông nghiệp với chủ đề: “Phát triển chăn nuôi bò sữa đảm bảo an toàn thực phẩm và hướng tới xuất khẩu”.

Năng suất và sản lượng sữa không ngừng tăng cao

Phát biểu khai mạc Diễn đàn, Phó Giám đốc Trung tâm Khuyến nông quốc gia Hạ Thúy Hạnh cho biết, năm 2014 nước ta có 227.600 con bò sữa. Năm 2015 đạt 275.300 con tăng gần 21% so với năm 2014; sản lượng sữa đạt 723.153 tấn, tăng 31,59% so với cùng kỳ năm 2014. Năm 2017, đàn bò sữa đạt 301.000 con, tăng 6,59% so với cùng kỳ năm trước, sản lượng sữa đạt 875.000 tấn, tăng 10%. Năm 2018, theo thống kê đàn bò sữa cả nước có 294.000 con, giảm 2,4% so với cùng kỳ năm trước nhưng sản lượng sữa đạt 936.000 tấn, tăng 6,97% chứng tỏ năng suất bò đã được nâng lên.

Diễn đàn Khuyến nông @ Nông nghiệp “Phát triển chăn nuôi bò sữa đảm bảo an toàn thực phẩm và hướng tới xuất khẩu”.
Diễn đàn Khuyến nông @ Nông nghiệp “Phát triển chăn nuôi bò sữa đảm bảo an toàn thực phẩm và hướng tới xuất khẩu”.

Đàn bò sữa nêu trên được nuôi ở 28.695 hộ nông dân với quy mô bình quân 9,86 con/hộ; 1.717 trại; quy mô trung bình 37,4 con/trại và một số trang trại quy mô lớn từ từ 2.000, 3.000, 4.000 đến vài chục ngàn. Sản lượng sữa tươi từ đàn bò trên sản xuất được gần 1 triệu tấn, đáp ứng 39-40% nhu cầu tiêu thụ sữa của người Việt Nam, hơn 60% lượng sữa tiêu dùng còn lại, Việt Nam phải nhập từ bên ngoài. Theo số liệu của Tổng cục Hải quan, năm 2013, 2014, nước ta phải chi hơn 1 tỷ USD để nhập sữa, từ năm 2015 đến nay con số này là dưới 1 tỷ (800 – 900 triệu USD). Năm 2018, số tiền nhập khẩu sữa của nước ta gần 963 triệu USD, riêng 3 tháng đầu năm 2019, gần 260 triệu USD để nhập sữa.

Những năm gần đây, chăn nuôi bò sữa tập trung, công nghiệp, áp dụng công nghệ cao đã được các công ty lớn đầu tư phát triển. Số lượng và chất lượng đàn bò sữa ở khu vực này tăng trưởng rất nhanh. Bình quân năng suất sữa cho một chu kỳ từ 7.500 – 8.500 kg, nhiều con cho tới 12.000 – 15.000 kg. Bò sữa Hoa hậu năm 2018, có năng suất sữa đạt 15.555 kg. Bên cạnh hình thức chăn nuôi lớn, tập trung, chăn nuôi bò sữa quy mô vừa và nhỏ, đặc biệt trong hộ gia đình tuy có những thuận lợi như chính sách ưu tiên của nhà nước, chính quyền địa phương các cấp, sử dụng nguồn lao động dồi dào, nguồn thức ăn phong phú, đa dạng. Nhưng hình thức chăn nuôi này còn gặp rất nhiều khó khăn.

Những khó khăn cho việc phát triển chăn nuôi bò sữa hiện nay là: Các giống bò chuyên cho sữa ở Việt Nam chưa có, giống đang được nuôi hiện nay chủ yếu là giống lai nên dù khả năng chống chịu bệnh có cao thì hiệu quả, năng suất vẫn tương đối thấp.

Khí hậu nóng ẩm của nước ta là điều kiện thuận lợi cho nhiều loại vi khuẩn, vi rút gây bệnh phát triển, rất khó để phòng bệnh triệt để cho bò. Thiếu và không đồng đều về kinh nghiệm chăn nuôi bò sữa, đặc biệt về khẩu phần ăn và chế độ dinh dưỡng đối với đàn bò sữa năng suất cao.

Các đại biểu tham quan mô hình tại tiểu khu 70, thị trấn Mộc Châu, tỉnh Sơn La.
Các đại biểu tham quan mô hình tại tiểu khu 70, thị trấn Mộc Châu, tỉnh Sơn La.

Việc chăn nuôi cũng chủ yếu là theo quy mô nhỏ lẻ, chưa đồng bộ. Sự liên doanh, liên kết giữa người chăn nuôi với nhau và với các cơ sở thu mua chế biến sữa chưa chặt chẽ, hợp lý, dẫn đến nhiều trường hợp bà con thua lỗ. Bên cạnh đó, việc áp dụng các thiết bị KH-KT tiên tiến cũng còn hạn chế.

Khoa học và công nghệ phát huy vai trò đòn bẩy

Tại Diễn đàn, Phó Cục trưởng Cục Chăn nuôi Tống Văn Chinh cho rằng, việc áp dụng các tiến bộ khoa học và công nghệ sinh học trong chăn nuôi bò sữa đặc biệt các công nghệ sinh học trong công tác giống và sinh sản để tăng nhanh tiến bộ di truyền, năng suất và chất lượng sản phẩm chăn nuôi bò sữa là rất quan trọng và cần thiết.

Ông Chinh cho biết, hiện nay một số cơ sở chăn nuôi bò sữa đã áp dụng công nghệ cao như: Công nghệ chăn nuôi theo công nghệ Âu, Mỹ (Delaval, GEA), hệ thống chuồng mát tự động; áp dụng theo các tiêu chuẩn Quốc tế Global GAP ISO 9001, trang trại hữu cơ áp dụng tiêu chuẩn hữu cơ Châu Âu (TH Milk, Vinamilk).

Trong việc quản lý giống bò sữa, một số tỉnh đã sử dụng phần mềm chuyên dụng và cấp phát sổ theo dõi cá thể bò sữa theo quy trình quản lý chất lượng ISO 9001:2000 nhằm theo dõi chặt chẽ tình hình dịch tễ, biến động đàn và quản lý dịch bệnh trên đàn bò. Đồng thời, việc áp dụng các công nghệ sinh sản tiên tiến như TTNT, cấy truyền phôi, phôi phân biệt giới tính ở một số trung tâm, doanh nghiệp chăn nuôi bò sữa. Bò tơ đều được phối tinh phân ly giới tính, tỷ lệ thụ thai đạt > 40%.

Bà Cầm Thị Phong, Phó Giám đốc Sở NNPTNT tỉnh Sơn La cho biết, những năm gần đây Công ty cổ phần giống bò sữa Mộc Châu đã đưa công nghệ vào trong tất cả các khâu, từ giống, thức ăn đến thành phẩm. Công ty đã đầu tư nhà máy chế biến thức ăn TMR công nghệ hiện đại, công suất 150 tấn/ngày; ba trang trại chăn nuôi tập trung, khép kín từ khâu chăm sóc đến vắt sữa với quy mô từ 1.000 đến 1.500 con/trang trại... 100% các hộ chăn nuôi bò liên kết sử dụng máy vắt sữa, máy cắt cỏ, đầu tư máy móc, dụng cụ phục vụ sản xuất chăn nuôi.

Có thể nói, khoa học và công nghệ phát huy vai trò đòn bẩy giúp phát triển ngành chăn nuôi bò sữa của Việt Nam. Ngoài ra, trong bối cảnh biến đổi khí hậu tác động sâu sắc đến các mặt đời sống kinh tế, xã hội như hiện nay thì việc tăng cường chăn nuôi tập trung, phát triển chăn nuôi theo hướng bảo đảm ATTP, dịch bệnh và giảm thiểu ô nhiễm môi trường là một tất yếu. Trong chăn nuôi nói chung và nuôi bò sữa nói riêng việc áp dụng tốt các giải pháp kỹ thuật về thú y có ý nghĩa quan trọng, vì quản lý tốt dịch bệnh trong chăn nuôi sẽ giúp tăng đàn, đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm, phát triển chăn nuôi bền vững.

Bài, ảnh: Nguyễn Quỳnh